Travma Nedir?
Travma; bireyin başa çıkma kapasitesini aşan, beden ve zihin üzerinde derin etkiler bırakan yaşantılardır. Tek olaylı travmalar (kaza, saldırı, doğal afet) yanında kompleks travmalar (uzun süreli ihmal, istismar, savaş, göç) da kişiyi etkileyebilir.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)
TSSB belirtileri:
- Travmanın yeniden yaşantılanması (flashback, kabuslar)
- Tetikleyicilerden kaçınma
- Negatif duygu durumu
- Aşırı uyarılmışlık (jumpiness, irritabilite)
- Uyku bozukluğu
Belirtiler 1 aydan uzun sürerse TSSB tanısı konabilir.
Hangi Yöntemler Kullanılır?
- EMDR: Göz hareketleriyle travmatik anıların işlenmesi. WHO ve APA onaylı.
- Travma Odaklı BDT (TF-CBT): Düşünce, duygu ve davranış üzerine yapılandırılmış çalışma.
- Somatic Experiencing: Beden temelli travma çalışması.
- Şema Terapi: Kompleks ve çocukluk dönemi travmaları için bütüncül yaklaşım.
Çocukluk Travmalarının Yetişkin Etkileri
Olumsuz Çocukluk Deneyimleri (ACE) yüksek olan bireylerde yetişkin yaşamda;
- Depresyon ve anksiyete
- Bağlanma sorunları
- Duygu düzenleme güçlüğü
- İlişkilerde tekrar eden örüntüler
- Madde kullanımı
- Fiziksel sağlık problemleri
görülebilir. EMDR ve Şema Terapi bu izleri iyileştirmede etkilidir.